Küresel kriz Avrupa’da birçok kenti vururken, İstanbul gelişme potansiyeli açısından Avrupa’nın bir numaralı kenti oldu

Pricewaterhousecoopers (PWC) ve Urban Land Enstitute (ULI) hazırladığı ‘2009 Avrupa Gayrimenkul Piyasalarında gelişen Trendler Raporu’ açıklandı.

Avrupa’da 500’ü aşkın önde gelen gayrimenkul uzmanlarından alınan görüşlerle 27 kent baz alınarak hazırlanan raporda tüm Avrupa’yı etkisi altına alan ekonomik gerilemenin gayrimenkul sektörünü derinden etkilediği vurgulandı.

Raporda gelişme potansiyeli açısından İstanbul gayrimenkul piyasası birinci sırada yer aldı. İstanbul yatırım potansiyeli açısından da ilk üç arasında gösterilirken, risk sıralamasında ise 20’incilikte yer aldı.

Bu sonuçlar İstanbul’un geleceğe dönük büyük bir potansiyeli olduğunu ortaya koyarken, kentin siyaset ve AB sürecinde yaşanan belirsizlikler nedeniyle riskli olduğunun da altı çiziliyor.

Raporda yatırım potansiyelinde ilk 10 sırada 4 Alman kenti dikkati çekerken, Münih en risksiz kent ve yatırım potansiyeli sıralamalarında ilk sırada bulunuyor. Listede ilk sırada öne çıkan diğer kentleri ise İstanbul ve Münih ile birlikte Hamburg ve Zürih oluşturuyor. Raporda geçen yıl yatırım ve gelişme öngörülerinde ilk sırada olan Moskova ise düşüş göstererek, yatırım öngörülerinde 6, gelişme öngörülerinde ise 4’üncü sıraya geriledi.

‘Türkiye küçük bir Çin gibi’

Rapordan çıkan sonuçlara göre, kriz nedeniyle gayrimenkul yatırımcıları Almanya gibi daha geniş ve riski düşük bölgelere yönelse de uzun vadedeki potansiyeli nedeniyle Türkiye cazibesini koruyor.

Gayrimenkul uzmanları Türkiye ile ilgili olarak ekonominin yavaşladığını ve AB sürecinin de uzun vadede gerçekleşmeyeceğini belirtmelerine karşın, Türkiye için yatırım açısından ‘küçük ölçekli Çin’ benzetmesinde bulunuyor. Gayrimenkul talebinin devam ettiği İstanbul’da projeler cazibesini korurken, İstanbul ve kıyı şehirlerde yeni konut projelerinin gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Uzmanlar İstanbul dışındaki illerde de büyük fırsatlar olduğunu ancak, mevzuatlarda yaşanan sorunlar nedeniyle bu fırsatların değerlendirilemediğini belirtiyor. Avrupalı yatırımcılar İstanbul’da en fazla ofis alımına sıcak bakarken, araştırmaya katılanların yarısı da konut alımına sıcak bakıyor. Diğer taraftan, 2000-2007 yılları arasında üç kat büyüyen turizm piyasasına bağlı olarak, İstanbul’da otel sektörüne de yoğun ilgi gösterildiği belirtiliyor.

‘2009 zor geçecek’

Rapora göre, küresel kriz nedeniyle Avrupa ekonomilerinde büyük bir yavaşlama yaşanırken, gayrimenkul sektörü için de karamsar öngörülerde bulunuluyor. Finansal sağlama konusunda endişeli olan gayrimenkul sektöründe yatırımlar açısından ise ‘bekle gör’ politikası güdülüyor. Raporda 2009 yılının çok zor geçeceğinin de altı çiziliyor.

‘Türkiye artık kolayca sarılmıyor’

PricewaterhouseCoopers Türkiye Gayrimenkul Sektörü Lideri Ersun Bayraktaroğlu raporda öne çıkan sonuçları şöyle değerlendirdi:

“Öncelikle bu raporun tam da krizin ortasında olunan bir dönemde yapılan görüşmelerle hazırlanmış olması nedeniyle, sektör temsilcilerinin kriz koşulları altındaki öngörülerini yansıtması açısından çok önemli olduğunu düşünüyorum. İstanbul’un ve dolayısı ile Türkiye’nin yatırım öngörülerinde önceki yılların aksine iki Alman kenti, Münih ve Hamburg’un ardından 3. sırada yer alması; ilk 5 yatırım kenti öngörüsü arasındaki “gelişen pazarları” temsil eden tek şehir olması” Türkiye’nin uluslararası gayrimenkul piyasasındaki çok önemli yerinin, krizlerle dahi kolay kolay sarsılamayacağının bir göstergesi. Öte yandan yatırım öngörülerinde yukarıda belirtilen iki Alman şehrinin ilk iki sırayı almış olması gayrimenkul yatırımcısının kriz döneminde biraz daha “güvenli limanlarda” dolaşmak istediğinin açık bir ifadesi. Öte yandan önceki yıllarda 1. sıra için birlikte düşünüldüğümüz Rusya bu yıl 4. sıraya gerilerken İstanbul’un, kriz ortamında dahi yatırımcılar açısından “gelişme potansiyeli” olarak hala ilk sırada akla geliyor olması da gerçekten sevindirici. Yatırımcıların İstanbul’la ilgili değerlendirmelerinde siyasi belirsizlik ve Avrupa Birliği’ne uyum konusundaki aksiyonlarda yavaşlamayı göz önüne alarak risk sıralamasında 27 ülke arasında 20. sırada yer vermesi üzerinde ayrıca düşünülmesi gereken konu olarak karşımıza çıkıyor.”

‘İstanbul hep liste başlarında’

ULI Türkiye Başkanı Haluk Sur, ise yabancıların Türkiye'de gayrimenkul edinmesine ilişkin 4875 sayılı yasanın ülkemizin gelişmesi açısından çok büyük önem taşıdığını vurgulayarak şunları söyledi:

"Kanunun çıkmasını takip eden süreçte yaşananlar, kanunun iptali ve değişikliklerle yeniden yürürlüğe girmesi ve uygulamalar açısından kafa karışıklıklarının giderilmesi son derece önemlidir. Her sene dünya üzerinde 500 milyar dolardan fazla küresel gayrimenkul yatırımı yapılıyor ve bu yatırımları belli ülkeler daha çok çekiyorlar. Ülkeler arasında kıyasıya bir rekabet var. Türkiye geçtiğimiz 3 yılda 58 milyar Dolar dış sermayeyi, doğrudan yatırım sermayesini içe çekebilmiş bir ülke. Bu dünya üzerinde çok önemsenen bir rakam. Özelleştirmeler ile beraber bu rakam 75-80 milyar doları buluyor. Bunun 11 milyar Dolar'ı gayrimenkul sektörüne ve özellikle geçtiğimiz 2 yılda bu rakamın 9 milyar dolar civarında olduğunu düşünürseniz, müthiş bir rakam."

ULI'nin PwC ile bu yıl 6’ıncısını hazırladığı Emerging Trends in Real Estate Europe 2009 Raporu'nda ve son üç yılda raporlarında İstanbul'un hep liste başlarında yer aldığın söyleyen Sur, "Risk faktörü olduğu için getiriler yüksek ve getiriler yüksek olduğu için de risk faktörü var. Ancak esas hedef risk faktörüne rağmen yükselen Türkiye'nin, riskini azaltarak yatırımcıya daha fazla güven veren bir ülke konumuna gelmesidir" dedi.

Gelişme potansiyeli sıralaması ilk 10

1- İstanbul
2- Zürih
3- Münih
4- Moskova
5- Helsinki
6- Hamburg
7- Varşova
8- Stockholm
9- Milan
10- Prag

Yatırım potansiyeli sıralaması ilk 10

1- Münih
2- Hamburg
3- İstanbul
4- Zürih
5- Londra
6- Moskova
7- Helsinki
8- Paris
9- Berlin
10- Frankfurt