İnşaat sektörü, 2009 yılındaki kan kaybını, 2010 yılında telafi etti. 2009 yılını yüzde -16.3 küçülme oranı ile kapatan sektör, buna karşılık 2010’un ilk dokuz ayında yüzde 18.4’lük büyüme oranına imza attı. İnşaat sektörünün ana kalemini oluşturan konut sektörü ise 2010’un sonunda canlandı. Yeni projelerin devreye girmesi ile birlikte konut talebinin 2011’de yeniden canlanması öngörülüyor.

İnşaat sektörü ekonominin lokomotif sektörlerinin başında geliyor. Yaklaşık 40’a yakın alt sektörü de peşinden sürükleyen inşaat sektörünün 2010’un ilk dokuz ayında Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya(GSYH) olan katkısı yüzde 5.6’ya ulaştı. Vasıfsız işgücü için yüksek düzeyde istihdam yaratan ve tarım dışı istihdamdaki payı yüzde 9’a kadar ulaşabilen inşaat sektörü, bu nedenle sünger sektör olarak nitelendiriliyor.

İnşaat sektörü, yurt dışı müteahhitlik hizmetleri ile döviz ve istihdam yaratmakta etkin bir rol oynuyor. Sektör, istihdama da önemli bir katkı yapıyor. İnşaat sektörü, 2010 yılının ilk altı ayında yurtiçinde doğrudan bir milyon 520 bin kişiye istihdam olanağı yarattı.

2009 yılını yüzde -16.3 küçülme oranı ile kapatan sektör, buna karşılık 2010’un ilk dokuz ayında yüzde 18.4’lük büyüme oranına imza attı. Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği’nin(GYODER) tahminine göre sektör, 2010’u yüzde 16 oranında bir büyüme rakamı ile kapatacak. GYODER, sektörün, 2011’de ise istikrarlı bir büyüme sürecine girerek, yüzde 8-10 düzeyinde büyüyeceğini hesaplıyor. TÜİK tarafından, 2010 yılı Ocak-Ekim aylarını kapsayan ‘Yapı İzinleri Sonuçları’na göre 2010’un dokuz ayında yapı ruhsatı verilen bina sayısı bir önceki yılın dokuz ayına göre yüzde 10.3 oranında arttı. 2009’un Ocak-Eylül döneminde 68 bin 531 adet bina ruhsat alırken, bu oran 2010’un aynı döneminde 75 bin 569 adede yükseldi.

Konutta işler yolunda

2010 yılını beklenilenden daha iyi bir şekilde kapatmaya hazırlanan inşaat sektöründe sektörün birkaç aylık mola vermesine neden olacak 2011 seçimleri bile yeni projeleri ve umutları azaltmıyor. Genelde 2011’in iyi geçeceğine inanan sektörün kanaat önderlerine göre ise biraz temkinli olmak gerekiyor

İnşaat sektörünün ana kalemini oluşturan konut sektöründe ise işler sonbahar ayları ile birlikte açıldı. Birçok konut firması bu dönemde projelerini birbiri ardına açıkladı..Örneğin; 2010’un son üç ayında İstanbul’da 20’nin üzerinde konut projesi görücüye çıktı.

TÜİK’in açıkladığı rakamlara göre konut satışlarında, 2010’un ikinci çeyreğine göre 2010’un üçüncü çeyreğinde -7.20 oranında düşüş yaşandı. 2010’un ikinci çeyreğinde 90 bin 270 adet konut satılırken, bu sayı 2010’un üçüncü çeyreğinde 83 bin 697 adete geriledi.

Konut satışlarındaki bu düşüşe neden olarak, markalı konut projelerinde yapılan satışların tapu verilerine geç yansıması gösteriliyor.

Sektör temsilcileri, 2010 son çeyreğinde satışların önemli oranlarda artmasını bekliyor. Konut üreticileri, 2010’u yaklaşık 100 bin adetlik konut satış rakamı ile kapatacaklarını, 2011’de ise bu sayının 100-150 bin sınırını zorlayacağını ifade ediyor.

Mortgage piyasası büyüyor

Mortgage faiz oranları 2010 yılında, yüzde 1’in oldukça altına inerek yüzde 0,80-0,90 seviyelerine geldi. Bu durumun konut talebini tetiklemesiyle, mortgage sektörü rekor seviyede büyüdü. Türkiye mortgage piyasası, Aralık 2010 itibarıyla yaklaşık yüzde 30 büyüyerek 55,7 milyar TL’ye ulaştı. Kullandırılan mortgage kredilerinin miktarının 2010 sonunda 56,5 milyar TL’ye ulaşacağı öngörülüyor.

2011 yılında ise sektördeki talebin yine canlı olacağı ve mortgage sektörünün 25'ler seviyesinde bir büyüme ile 70 milyar TL'lik rakamlara ulaşılabileceği ifade ediliyor. .

2005 gibi patlama olmaz

Konut üreticileri 2011 yılından umutlu olmakla birlikte temkin de elden bırakılmıyor. İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Başkanı Nazmi Durbakayım’a göre 2011 yılı, inşaat sektörü için çok önemli bir gösterge olacak. 2008 yılında yaşanan ekonomik kriz ve Türkiye’deki siyasal gelişmeler nedeniyle inşaat sektöründeki durgunlu hatırlatan Nazmi Durbakayım, durgun geçen dönemin ardından sektörde patlama yaşanacağına yönelik beklentilerin oluştuğuna dikkat çekiyor. Fakat Başkan Durbakayım, sektörde 2005 yılındakine benzer bir patlamanın yaşanabileceğine ise pek inanmıyor. Durbakayım, 2011’in Haziran ayında yapılacak olan genel seçimlerin sektördeki hareketlilikte belirleyici olacağını söylüyor. İNDER Başkanına göre seçimden önceki ik ay ve seçimlerden sonra yaz aylarında yaşanan durgunlukla birleşerek bu birkaç aylık süreç 2011’de yaşanacak büyümenin daha sağlıklı olmasına neden olacak.

BDDK’nın kararı ne getirecek?

Konut sektöründe yılın son aylarında önemli bir gelişme yaşandı. Konut kredilere getirilen yeni düzenleme kapsamında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu(BDDK) emlak sektörünü yakından ilgilendiren bir karara imza attı. BDDK, son dönemde başdöndürücü hızla genişleyen konut kredilerinde bankaların 1 Ocak 2011 tarihinden itibaren, evin değerinin yüzde 75'inden fazlasına kredi veremeyeceğini hükme bağladı. Böylece konutun değerinin yüzde 95 hatta yüzde 100'üne kadar kredi veren finansman kuruluşları uyarılırken, bu durum elinde peşinatı ödemeye yetecek peşinatı bulunmayan ve bu nedenle riske girerek yüksek miktarda borçlanacak olan tüketicileri yakından ilgilendiriyor.

BDDK'nın kararının gerekli olduğu konusunda hemfikir olan konut üreticileri, yüzde 25'lik peşinat sıkıntısını senetlerle, ara ödemeler haline dönüştürerek aşılabileceğine işaret ediyor.

Karar olumlu bulundu

Konut üreticileri bu konuda "Konut kredisi kullandıran, bunu zaten uygulamaktaydı. Şimdi yüzde 25'lik kısım için uygularlar. Yani tüketici peşinatı bankaya değil bize borçlanır" şeklinde görüş belitti.

Mortgage uzmanları ise kanunda bu oranının zaten yüzde 75 olarak belirlenmesine rağmen kimi bankaların yüzde 95'e varan oranlarda kredilendirme yaptığını belirterek, sistemin sağlığı açısından bu açıklamanın yerinde olduğu yönünde hemfikir.

BDDK'nin LTV ve ekspertiz konularında almış olduğu kararları da sistemin geleceği açısından son derece yerinde gördüklerini ifade eden Garanti Mortgage Genel Müdürü Cemal Onaran, bu konuda şu bilgileri verdi:

“Mortgage konusunda Türkiye'nin gerçekten çok büyük büyüme potansiyeli var. Ancak bu büyümeyi yıllara yaygın sürdürülebilir hale getirmemiz için işin başında ileride risk oluşturabilecek konularda doğru kredi politikaları ile ilerlemek gerekiyor. Yaşanan örneklere baktığımızda sektörde risk oluşturabilecek en temel iki konu; emlak değerinin yüksek oranda kredilendirilmesi ve bu değerlemeye konu ekspertizlerin doğru yapılmasıdır. BDDK'nın almış olduğu kararlar bu bakımdan bankaları muhtemel risklere karşı koruyan kararlar olarak değerlendirilmelidir.”

“Yeni bir ivme yakalayacak”

Turgay Tanes (Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği(GYODER) Başkanı):

“2011’de yeni arz-talep ve fiyat dengeleri oluşacak. 2001 krizinin ardından hızlı bir ivme yakalayan sektörümüzün ancak 2012’de tekrar bu rakamlara ulaşılabileceği beklenebilir. Daha erken bir tarihte aynı seviyeye gelmeyi beklemek bizce gerçekçi olmayacaktır”

“Büyüme ve geçiş dönemi”

Orhan Turan (İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSAD) Başkanı):

“Türk ekonomisinin yüzde 7-8 büyüme ile tamamlaması beklenen 2010 yılı inşaat sektörü için kayıpların telafi edilerek büyümeye geçiş dönemi olmuştur. Ekonomik istikrar devam ettiği sürece seçim döneminde kamu ve özel sektörün inşaat yatırımlarını kesmeyeceğini düşünüyoruz.^”

“Yüzde 30 büyüme öngörüyoruz”

Emre Çamlıbel(Soyak Holding GEO’su)

“Konut sektörünün 2010 yılını yaklaşık yüzde 30 oranında büyüme oranıyla kapatacağını tahmin ediyoruz. 2011 yılı için ise beklentiler yine sektörün büyüyeceği yönünde.

Bu dönemde bankalar yüzde 1’in altındaki faiz oranlarıyla konut alımı için önemli fırsatlar sunuyor. Dolayısıyla yatırım yapmak isteyenler için konut alımı 2011’de de en iyi seçenek olacak.”

“2011’e damgasını vuracak”

Uğur Dumankaya(Dumankaya İnşaat Yönetim Kurulu Üyesi) :

“2010’un ikinci çeyreğinde yüzde 21,9 büyüme ile büyüme şampiyonu olan inşaat sektörü bu başarısını yüzde 24,6 büyüme ile yılın üçüncü çeyreğine de taşıma başarısını gösterdi. Yılın son çeyreğinin de benzer bir gelişimle tamamlanacağını ve inşaat sektörünün 2011 yılındaki ekonomik büyümeye damga vuracağını düşünüyorum.”